गर्भावस्थामा पर्याप्त पानी पिउनु आमा र गर्भमा रहेको बच्चा दुवैका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ।
पानीले:
- शरीरको तापक्रम सन्तुलनमा राख्न मद्दत गर्छ।
- शरीरका कोषिकाहरू निर्माण र स्वस्थ राख्न सहयोग गर्छ।
- रगतमार्फत पोषक तत्वहरू शरीरका विभिन्न भागमा पुर्याउन मद्दत गर्छ।
- जोर्नीहरूलाई सहज राख्छ।
- शरीरबाट अनावश्यक पदार्थ बाहिर निकाल्न सहयोग गर्छ।
- रगतको मात्रा बढाउन सहयोग गर्छ।
- गर्भमा रहेको बच्चाको रक्तसञ्चारमा सहयोग गर्छ।
- बच्चालाई वरिपरिबाट घेरेर राख्ने गर्भजल (एम्नियोटिक फ्लुइड) बनाउन सहयोग गर्छ।
गर्भावस्थामा कति पानी पिउने?
गर्भावस्थामा सामान्यतया दिनभरि पर्याप्त पानी तथा अन्य तरल पदार्थ लिनु आवश्यक हुन्छ। सामान्य अवस्थामा करिब १.९–२.८ लिटर तरल पदार्थ दैनिक आवश्यक पर्न सक्छ। तर आवश्यकता व्यक्तिअनुसार फरक हुन सक्छ।
पानीको आवश्यकता बढ्न सक्छ यदि:
- धेरै गर्मी छ भने
- धेरै शारीरिक गतिविधि गरिन्छ भने
- धेरै पसिना आउँछ भने
- बान्ता वा पखाला भइरहेको छ भने
पानी मात्र होइन, दूध, झोलयुक्त खाना, फलफूल र तरकारीबाट पनि शरीरमा पानी प्राप्त हुन्छ।
धेरै बान्ता हुँदा
गर्भावस्थाको सुरुवाती समयमा बान्ता हुँदा शरीरबाट पानी कम हुन सक्छ। त्यसैले एकैपटक धेरै पानी पिउनुभन्दा थोरै–थोरै गरेर पटक–पटक पानी पिउनु उपयोगी हुन्छ।
यदि लगातार धेरै बान्ता भएर पानीसमेत पिउन नसक्ने अवस्था छ भने स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनुहोस्।
शरीरमा पानीको कमी हुँदा देखिन सक्ने संकेत
- धेरै तिर्खा लाग्नु
- पिसाब गाढा पहेँलो हुनु
- सामान्यभन्दा कम पिसाब हुनु
- चक्कर लाग्नु
- अत्यधिक थकान हुनु
- मुख सुख्खा हुनु
गम्भीर वा लगातार पानीको कमी भए स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्नुहोस्।
गर्भजल र पानीको कमी
गर्भमा रहेको बच्चालाई वरिपरिबाट घेरेर राख्ने गर्भजलले बच्चालाई सुरक्षा दिनुका साथै बच्चाको चलायमानता, तापक्रम नियन्त्रण तथा विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
गर्भजल कम भएको अवस्था गर्भजलको कमी (ओलिगोहाइड्राम्नियोस) भनिन्छ। यसको कारण विभिन्न हुन सक्छन्, त्यसैले गर्भजल कम भएको शंका भए चिकित्सकीय जाँच आवश्यक हुन्छ।
पानी पिउने सजिलो उपाय
-
तिर्खा लाग्नुअघि पनि नियमित रूपमा पानी पिउनुहोस्।
-
घरबाहिर जाँदा पानीको बोतल साथमा राख्नुहोस्।
-
एकैपटक धेरै पिउनुभन्दा दिनभरि थोरै–थोरै गरेर पिउनुहोस्।
-
फलफूल र पानीयुक्त तरकारी खानुहोस्।
-
धेरै गर्मीमा पर्याप्त तरल पदार्थ लिनुहोस्।
