१. बच्चा राति किन रुन्छ?
बच्चा राति रुनु सामान्य हुन सक्छ। सम्भावित कारणहरू:
-
भोक लागेको
-
डायपर भिजेको वा फोहोर भएको
-
धेरै तातो वा धेरै चिसो भएको
-
ग्यास वा Colic (विशेषगरी ३–४ महिनासम्म सामान्य)
-
धेरै थाकेको वा धेरै उत्तेजित भएको
-
बिरामी भएको
तुरुन्त स्वास्थ्य संस्थामा जानुहोस् यदि:
-
बच्चा लगातार धेरै रोइरहेको छ र शान्त हुन सक्दैन।
-
दूध खान छोडेको छ।
-
ज्वरो आएको छ।
-
सास फेर्न गाह्रो भएको छ।
-
अत्यधिक सुस्त वा असामान्य देखिन्छ।
२. जन्मदेखि ६ महिनासम्म
-
जन्मेको १ घण्टाभित्र स्तनपान सुरु गर्नुहोस्।
-
६ महिनासम्म आमाको दूध मात्र (Exclusive Breastfeeding) दिनुहोस्।
-
पानी, मह, घुट्टी, गाई/भैँसीको दूध वा अन्य खाना नदिनुहोस्।
-
बच्चाले चाहेको बेला (दिन वा रात) स्तनपान गराउनुहोस्।
३. ६ महिनापछि
-
स्तनपान २ वर्ष वा सोभन्दा बढी निरन्तर गराउनुहोस्।
-
६ महिना पूरा भएपछि पूरक आहार (Complementary Feeding) सुरु गर्नुहोस्।
-
सुरुमा बाक्लो, नरम र पोषिलो खाना दिनुहोस्।
-
बिस्तारै खाना खाने मात्रा, विविधता र बनावट बढाउँदै लैजानुहोस्।
४. ६ महिनापछि दिन मिल्ने पोषिलो खाना
-
पौष्टिक लिटो
-
नरम भात र बाक्लो दाल
-
आलु, फर्सी, सखरखण्ड
-
हरियो सागसब्जी
-
मसिएको केरा, मेवा, एभोकाडो वा अन्य मौसमी फल
-
राम्रोसँग पाकेको अण्डा
-
राम्रोसँग पाकेको माछा वा मासु
-
दाल तथा गेडागुडी
ध्यान दिनुहोस्: फलफूलको रस वा दालको झोल मात्र पर्याप्त हुँदैन। बच्चालाई बाक्लो, पोषिलो र विविध खाना दिनु आवश्यक छ।
५. गाई/भैँसीको दूध
-
१२ महिनाभन्दा अगाडि मुख्य पेयको रूपमा गाई वा भैँसीको दूध नदिनुहोस्।
-
१ वर्षपछि उमेरअनुसार दिन सकिन्छ।
६. स्वस्थ बच्चाको लागि आवश्यक कुराहरू
-
समयमै सबै खोप लगाउनुहोस्।
-
नियमित वृद्धि तथा विकास (Growth Monitoring) गराउनुहोस्।
-
उमेरअनुसार पोषिलो खाना दिनुहोस्।
-
माया, खेल, कुराकानी र उत्तरदायी हेरचाह (Responsive Caregiving) प्रदान गर्नुहोस्।
-
कुनै समस्या देखिएमा स्वास्थ्यकर्मीसँग परामर्श लिनुहोस्।
निष्कर्ष
जीवनका पहिलो १,००० दिन (गर्भधारणदेखि २ वर्षसम्म) बच्चाको मस्तिष्क, शरीर र भविष्य निर्माण हुने सबैभन्दा महत्वपूर्ण समय हो। यस अवधिमा सही स्तनपान, समयमै पूरक आहार, नियमित खोप, मायालु हेरचाह र स्वास्थ्य परामर्शले बच्चाको स्वस्थ वृद्धि र विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछ।
