• सिजेरियन (C-Section) भनेको आमाको पेट (abdomen) र पाठेघर (uterus) मा शल्यक्रिया गरी शिशु जन्माउने प्रसव विधि हो। यो प्रक्रिया सामान्य प्रसव सुरक्षित वा सम्भव नभएको अवस्थामा आमा र शिशुको स्वास्थ्य जोगाउन गरिन्छ।
सिजेरियनपछि ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू
• औषधि नियमित सेवन गर्ने – डाक्टरले दिएको दुखाइ कम गर्ने तथा अन्य औषधिहरू समयमै सेवन गर्नुपर्छ।
• घाउको हेरचाह गर्ने – घाउ सफा र सुक्खा राख्नुपर्छ। संक्रमणका लक्षण (रातोपन, सुन्निनु, पस, दुर्गन्ध) देखिएमा स्वास्थ्यकर्मीलाई सम्पर्क गर्नुपर्छ।
• छिट्टै हिँडडुल सुरु गर्ने – शल्यक्रियापछि चिकित्सकको सल्लाह अनुसार बिस्तारै हिँडडुल गर्दा रगत जम्ने जोखिम कम हुन्छ र स्वास्थ्य लाभ छिटो हुन्छ।
• पोषणयुक्त आहार खाने – प्रोटिन, फलफूल, सागसब्जी, दाल तथा पर्याप्त पानीले घाउ निको हुन र शरीर पुनःस्थापित हुन मद्दत गर्छ।
• स्तनपान चाँडै सुरु गर्ने – जन्मपछि सकेसम्म छिटो स्तनपान गराउँदा आमा र शिशु दुवैलाई लाभ हुन्छ तथा आमा–शिशु सम्बन्ध बलियो हुन्छ।
• भारी सामान नउठाउने – सामान्यतया पहिलो ६ हप्तासम्म शारीरिक रूपमा गाह्रो काम तथा भारी वस्तु उठाउनबाट बच्नुपर्छ।
• पर्याप्त आराम गर्ने – पर्याप्त निद्रा र आरामले शरीरको पुनःस्थापनामा सहयोग पुर्याउँछ।
• फलोअप जाँच गराउने – तोकिएको समयमा स्वास्थ्य संस्थामा गई जाँच गराउनु आवश्यक हुन्छ।
तुरुन्त स्वास्थ्य संस्थामा जानुपर्ने अवस्था
• अत्यधिक रक्तस्राव भएमा।
• 38°C वा सोभन्दा बढी ज्वरो आएमा।
• घाउबाट पस, दुर्गन्ध वा बढ्दो दुखाइ भएमा।
• सास फेर्न गाह्रो भएमा।
• खुट्टा अचानक सुन्निएमा, रातो भएमा वा धेरै दुखेमा।
• छाती दुख्ने वा अत्यधिक कमजोरी महसुस भएमा।