के हो गर्भावस्थाको मधुमेह?
➟ गर्भावस्थामा देखिने उच्च रगतमा चिनीको मात्रा हो।
➟ गर्भावस्थामा बन्ने हर्मोनहरूले शरीरलाई इन्सुलिनप्रति कम संवेदनशील बनाउँदा यस्तो हुन्छ।
➟ यो पहिलेदेखि भएको मधुमेहभन्दा फरक हुन्छ।
महत्त्वपूर्ण कुरा
➟ धेरैजसो अवस्थामा कुनै स्पष्ट लक्षण देखिँदैन।
➟ धेरै गर्भवती महिलाहरू सामान्य महसुस गर्छन् र नियमित परीक्षण गर्दा मात्र थाहा हुन्छ।
कहिलेकाहीँ देखिन सक्ने लक्षणहरू
➟ सामान्यभन्दा बढी तिर्खा लाग्नु
➟ बारम्बार पिसाब लाग्नु
➟ मुख सुख्खा हुनु
➟ अत्यधिक थकान महसुस हुनु
➟ दृष्टि धमिलो हुनु
➟ बारम्बार यौनाङ्ग क्षेत्रमा संक्रमण वा चिलाउने समस्या
कसलाई बढी जोखिम हुन्छ?
➟ अघिल्लो गर्भमा Gestational diabetes भएको इतिहास
➟ परिवारमा मधुमेहको इतिहास
➟ बढी तौल वा मोटोपना
➟ PCOS (Polycystic Ovary Syndrome)
➟ अघिल्लो गर्भमा ठूलो बच्चा जन्मिएको इतिहास
कसरी पत्ता लाग्छ?
➟ नियमित गर्भ जाँच (screening) बाट पत्ता लाग्छ।
➟ प्रायः २४–२८ हप्तामा परीक्षण गरिन्छ।
➟ उच्च जोखिम भएका महिलामा अझ छिटो परीक्षण गर्न सकिन्छ।
किन महत्त्वपूर्ण छ?
➟ राम्रोसँग नियन्त्रण नभए गर्भावस्थामा जटिलता बढ्न सक्छ।
➟ आमाको साथै बच्चाको स्वास्थ्यमा असर पर्न सक्छ।
➟ राम्रो रक्तचिनी नियन्त्रणले जोखिमहरू धेरै हदसम्म कम गर्न सक्छ।
के गर्ने?
➟ कुनै लक्षण नभए पनि नियमित जाँच गराउनुहोस्।
➟ डाक्टरको सल्लाहअनुसार आहार, व्यायाम, रगतमा चिनी जाँच र औषधि (आवश्यक परे) अपनाउनुहोस्।
➟ गर्भावस्थामा र सुत्केरीपछि पनि नियमित फलोअप गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
गर्भावस्थामा हुने मधुमेह प्रायः लक्षणबिना देखिन्छ, त्यसैले नियमित जाँच नै सबैभन्दा सुरक्षित उपाय हो। सही व्यवस्थापनले आमा र बच्चा दुवैलाई सुरक्षित राख्न मद्दत गर्छ।
