शिशु मालिस भनेको नवजात तथा साना बालबालिकाको शरीरमा सुरक्षित रूपमा हल्का स्पर्श र कोमल दबाब प्रयोग गरी गरिने हेरचाहको प्रक्रिया हो। अनुसन्धानअनुसार सही तरिकाले गरिएको मालिसले शिशुको शारीरिक, मानसिक तथा भावनात्मक विकासमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।
शिशु मालिसका फाइदाहरू
शारीरिक विकासमा सहयोग
रक्तसञ्चार सुधार गर्न मद्दत गर्छ।
मांसपेशी र जोर्नीहरूको विकासमा सहयोग पुर्याउँछ।
विशेषगरी समयअघि जन्मिएका शिशुमा तौल वृद्धि हुन मद्दत गर्न सक्छ।
राम्रो निद्राका लागि
शिशुलाई आराम र शान्त महसुस गराउँछ।
निद्राको गुणस्तर सुधार गर्न सहयोग पुर्याउँछ।
पाचनमा सहयोग
ग्यास, पेट फुल्ने र कब्जियतको समस्या कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ।
पेटको असहजता घटाउन सहयोगी हुन्छ।
आमा–बुबा र शिशुको सम्बन्ध बलियो बनाउँछ
स्पर्शले शिशुलाई सुरक्षा र माया महसुस गराउँछ।
भावनात्मक सम्बन्ध र विश्वास बढाउन मद्दत गर्छ।
मालिस कहिलेदेखि सुरु गर्ने?
जन्मिएलगत्तै छालासँग छालाको सम्पर्क (Skin-to-Skin Contact) गर्न सकिन्छ।
तेल प्रयोग गरेर मालिस भने सामान्यतया सालनाल सुकेर झरेपछि (करिब १–२ हप्ता पछि) सुरु गर्न सिफारिस गरिन्छ।
शिशु स्वस्थ भएको सुनिश्चित गरी आवश्यक परे स्वास्थ्यकर्मीसँग सल्लाह लिनुहोस्।
मालिस गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू
सधैं हल्का र कोमल हातले मालिस गर्नुहोस्।
बच्चा शान्त र जाग्राम अवस्थामा भएको समय छान्नुहोस्।
दूध खुवाएको कम्तीमा ४५ मिनेटपछि मात्र मालिस गर्नुहोस्।
नरिवल, बदाम वा स्वास्थ्यकर्मीले सिफारिस गरेको सुरक्षित तेल प्रयोग गर्नुहोस्।
नयाँ तेल प्रयोग गर्दा पहिले छालाको सानो भागमा परीक्षण गर्नुहोस्।
ज्वरो, छालामा संक्रमण, डाबर वा घाउ भएको अवस्थामा मालिस नगर्नुहोस्।
बच्चा असहज भएमा वा रोएमा मालिस तुरुन्त रोक्नुहोस्।
निष्कर्ष
वैज्ञानिक प्रमाणहरूका अनुसार सही तरिकाले गरिएको शिशु मालिसले शारीरिक वृद्धि, राम्रो निद्रा, पाचन सुधार तथा आमा–बुबा र शिशुबीचको सम्बन्ध मजबुत बनाउन मद्दत गर्न सक्छ। त्यसैले शिशु मालिस परम्परा मात्र नभई शिशु हेरचाहको लाभदायक अभ्यास पनि हो।
