१. भ्रूणको विकास (Fetal Development)
-
तौल: करिब 3.0–3.2 के.जी.
-
लम्बाइ: करिब 48–49 से.मी. (Head-to-heel)
-
बच्चालाई Early Term (37⁰⁄₇–38⁶⁄₇ weeks) मानिन्छ।
-
बच्चाका अधिकांश अंगहरू जन्मपछि काम गर्न तयार भइसकेका हुन्छन्।
-
फोक्सो अझ परिपक्व हुँदै जान्छ।
-
मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीको विकास जारी रहन्छ।
-
शरीरमा पर्याप्त बोसो जम्मा भएको हुन्छ, जसले जन्मपछि तापक्रम नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ।
-
बच्चाको चलाइ नियमित रूपमा महसुस भइरहनुपर्छ।
२. आमामा देखिन सक्ने सामान्य परिवर्तनहरू
-
बच्चा तल झरेको महसुस हुनु (Lightening)
-
श्रोणि (Pelvis) मा दबाब बढ्नु
-
बारम्बार पिसाब लाग्नु
-
ढाड तथा कम्मर दुख्नु
-
Braxton Hicks contraction बढ्नु
-
निद्रामा समस्या हुनु
-
थकान महसुस हुनु
-
योनीबाट बाक्लो स्राव वा Mucus plug निस्कन सक्छ
३. आवश्यक ANC जाँचहरू
-
रक्तचाप (Blood Pressure)
-
तौल (Weight)
-
पिसाब परीक्षण (Protein/Sugar)
-
बच्चाको मुटुको धड्कन (Fetal Heart Rate)
-
बच्चाको अवस्था (Fetal Presentation)
-
पेटको वृद्धि (Fundal Height)
-
प्रसव सुरु हुने संकेतको मूल्याङ्कन
-
जोखिम अवस्था भएमा चिकित्सकको सल्लाह अनुसार थप परीक्षण
४. USG (Ultrasound)
-
३८ हप्तामा सबै गर्भवतीका लागि Routine USG अनिवार्य हुँदैन।
-
आवश्यकता अनुसार मात्र:
-
बच्चाको वृद्धि (Growth)
-
Amniotic Fluid (पानीको मात्रा)
-
Placenta को अवस्था
-
Fetal well-being
मूल्याङ्कन गर्न USG गरिन्छ।
-
५. घरमै गर्ने हेरचाह (Home Care)
-
सन्तुलित तथा पोषणयुक्त आहार खाने।
-
स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह अनुसार Iron-Folic Acid (IFA) र Calcium सेवन जारी राख्ने।
-
पर्याप्त पानी पिउने।
-
बच्चाको दैनिक चलाइमा ध्यान दिने।
-
हल्का हिँडडुल गर्ने (समस्या नभएमा)।
-
पर्याप्त आराम गर्ने।
-
प्रसूतिको तयारी पूरा गर्ने:
-
अस्पताल/स्वास्थ्य संस्था तय गर्ने
-
यातायातको व्यवस्था गर्ने
-
आवश्यक सामग्री तयार राख्ने
-
६. तुरुन्त अस्पताल जानुपर्ने खतरा संकेतहरू
-
बच्चाको चलाइ कम हुनु वा बन्द हुनु
-
योनीबाट रगत आउनु
-
पानी बग्नु
-
नियमित र बढ्दो प्रसव पीडा सुरु हुनु
-
धेरै टाउको दुख्नु वा आँखा धमिलो हुनु
-
अनुहार, हात वा शरीर धेरै सुन्निनु
-
ज्वरो आउनु वा सास फेर्न गाह्रो हुनु
७. नियमित फलोअप
-
३८ हप्तामा स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाहअनुसार नियमित ANC जाँच गराउनुहोस्।
-
प्रसवका संकेत देखिएमा ढिलाइ नगरी स्वास्थ्य संस्थामा जानुहोस्।
-
बच्चाको चलाइमा कुनै परिवर्तन भए तुरुन्त सम्पर्क गर्नुहोस्।
आमाको माया (Aamakomaya) सन्देश
३८ हप्ताको गर्भावस्था Early Term चरण हो। नियमित ANC, बच्चाको चलाइको निगरानी, प्रसवका संकेतको पहिचान र समयमै स्वास्थ्य संस्थामा पुग्ने तयारीले सुरक्षित प्रसूति सुनिश्चित गर्न सहयोग गर्छ।