१. भ्रूणको विकास (Fetal Development)
-
तौल: करिब 2.9–3.1 के.जी.
-
लम्बाइ: करिब 48–49 से.मी. (Head-to-heel)
-
बच्चालाई Early Term (37⁰⁄₇–38⁶⁄₇ weeks) मानिन्छ।
-
फोक्सो अधिकांश अवस्थामा पर्याप्त परिपक्व हुन्छ।
-
मस्तिष्कको विकास अझै जारी रहन्छ।
-
शरीरमा बोसो बढ्दै जान्छ, जसले जन्मपछि शरीरको तापक्रम नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ।
-
अधिकांश बच्चाको टाउको श्रोणितर्फ (Cephalic presentation) हुन्छ।
-
बच्चाको चलाइ नियमित रूपमा महसुस भइरहनुपर्छ।
२. आमामा देखिन सक्ने सामान्य परिवर्तनहरू
-
बच्चा तल झरेको (Lightening) महसुस हुन सक्छ।
-
बारम्बार पिसाब लाग्नु
-
ढाड तथा कम्मर दुख्नु
-
श्रोणि (Pelvis) मा दबाब महसुस हुनु
-
Braxton Hicks contraction बढ्न सक्छ।
-
निद्रामा समस्या
-
थकान बढ्नु
-
हल्का खुट्टा सुन्निनु
३. आवश्यक ANC जाँचहरू
-
रक्तचाप (Blood Pressure)
-
तौल (Weight)
-
पिसाब परीक्षण (Protein/Sugar)
-
बच्चाको मुटुको धड्कन (Fetal Heart Rate)
-
पेटको वृद्धि तथा बच्चाको अवस्था (Fundal Height and Fetal Presentation)
-
आवश्यकता अनुसार Hemoglobin तथा अन्य परीक्षण
-
जोखिम भएका गर्भवतीमा चिकित्सकको सल्लाह अनुसार थप मूल्याङ्कन
४. USG (Ultrasound)
-
Routine USG सबै गर्भवतीका लागि 37 हप्तामा अनिवार्य हुँदैन।
-
चिकित्सकले आवश्यकता अनुसार बच्चाको वृद्धि, Amniotic Fluid, Placenta वा अन्य कारणका लागि USG सिफारिस गर्न सक्छन्।
५. घरमै गर्ने हेरचाह
-
सन्तुलित तथा पोषणयुक्त आहार खाने।
-
स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह अनुसार Iron-Folic Acid (IFA) र Calcium सेवन जारी राख्ने।
-
पर्याप्त पानी पिउने।
-
बच्चाको दैनिक चलाइमा ध्यान दिने।
-
पर्याप्त आराम गर्ने।
-
प्रसूतिको लागि आवश्यक सामग्री, अस्पताल र यातायातको तयारी पूरा गर्ने।
-
स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाहबिना कुनै औषधि सेवन नगर्ने।
६. तुरुन्त अस्पताल जानुपर्ने अवस्था
-
बच्चाको चलाइ कम वा बन्द हुनु
-
योनीबाट रगत आउनु
-
पानी बग्नु (Rupture of membranes)
-
नियमित र बढ्दो प्रसव पीडा (Labour pain)
-
धेरै टाउको दुख्नु, आँखा धमिलो हुनु
-
अनुहार वा हात अत्यधिक सुन्निनु
-
ज्वरो आउनु वा सास फेर्न गाह्रो हुनु
७. नियमित फलोअप
-
३७ हप्तापछि स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाहअनुसार नियमित ANC जाँच गराउनुहोस्।
-
प्रसवका संकेत देखिएमा ढिलाइ नगरी स्वास्थ्य संस्थामा जानुहोस्।
आमाको माया (Aamakomaya) सन्देश
३७ हप्तामा गर्भावस्था Early Term चरणमा पुग्छ। नियमित ANC, बच्चाको चलाइको निगरानी, प्रसवका संकेतको पहिचान र समयमै स्वास्थ्य संस्थामा पुग्नु सुरक्षित प्रसूतिको लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ।