१. भ्रूणको विकास (Fetal Development)
-
तौल: करिब 2.0 किलोग्राम
-
लम्बाइ: करिब 43–44 से.मी. (Head-to-heel)
-
मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीको विकास तीव्र रूपमा भइरहेको हुन्छ।
-
फोक्सो परिपक्व बन्दै जान्छ, तर पूर्ण रूपमा विकसित हुन अझ केही समय बाँकी हुन्छ।
-
शरीरमा बोसो बढ्दै जान्छ, जसले जन्मपछि शरीरको तापक्रम कायम राख्न मद्दत गर्छ।
-
बच्चाले आँखा खोल्ने–बन्द गर्ने तथा प्रकाश र आवाजमा प्रतिक्रिया दिन सक्छ।
-
बच्चाको चलाइ नियमित रूपमा महसुस हुनुपर्छ।
२. आमामा देखिन सक्ने सामान्य परिवर्तनहरू
-
बच्चाको चलाइ स्पष्ट महसुस हुनु
-
ढाड तथा कम्मर दुख्नु
-
पेट तन्किनु
-
बारम्बार पिसाब लाग्नु
-
छाती पोल्नु
-
श्रोणि (Pelvis) मा दबाब महसुस हुनु
-
खुट्टा वा पैताला हल्का सुन्निनु
-
निद्रामा समस्या
-
हल्का Braxton Hicks contraction हुन सक्छ।
३. आवश्यक ANC जाँचहरू
-
रक्तचाप (Blood Pressure)
-
तौल (Weight)
-
पिसाब परीक्षण (Protein/Sugar)
-
बच्चाको मुटुको धड्कन (Fetal Heart Rate)
-
पेटको वृद्धि (Fundal Height) र बच्चाको अवस्था (Presentation) मूल्याङ्कन
-
Hemoglobin (आवश्यक अनुसार)
-
जोखिम भएका गर्भवतीमा चिकित्सकको सल्लाह अनुसार थप परीक्षण
४. USG (Ultrasound)
-
Routine USG सबै गर्भवतीका लागि 33 हप्तामा अनिवार्य हुँदैन।
-
चिकित्सकले आवश्यकता अनुसार Growth Scan, Amniotic Fluid वा Placenta मूल्याङ्कनका लागि USG सिफारिस गर्न सक्छन्।
५. घरमै गर्ने हेरचाह
-
सन्तुलित तथा पोषणयुक्त आहार खाने।
-
स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह अनुसार Iron-Folic Acid (IFA) र Calcium नियमित सेवन गर्ने।
-
पर्याप्त पानी पिउने।
-
बच्चाको दैनिक चलाइमा ध्यान दिने।
-
बायाँ करवट सुत्ने।
-
हल्का शारीरिक गतिविधि गर्ने (स्वास्थ्यकर्मीले निषेध नगरेसम्म)।
-
पर्याप्त आराम र निद्रा लिने।
-
प्रसूतिको तयारी (Birth Preparedness) गर्ने।
६. तुरुन्त अस्पताल जानुपर्ने अवस्था
-
बच्चाको चलाइ कम वा बन्द हुनु
-
योनीबाट रगत आउनु
-
पानी बग्नु
-
नियमित वा बढ्दो पेट दुखाइ (Preterm labour को संकेत)
-
धेरै टाउको दुख्नु वा आँखा धमिलो हुनु
-
अनुहार वा हात अत्यधिक सुन्निनु
-
ज्वरो आउनु वा सास फेर्न गाह्रो हुनु
७. नियमित फलोअप
-
स्वास्थ्यकर्मीले दिएको ANC तालिका अनुसार नियमित जाँच गराउनुहोस्।
-
प्रसूति हुने स्वास्थ्य संस्थाको योजना र आकस्मिक यातायातको व्यवस्था तयार राख्नुहोस्।
आमाको माया (Aamakomaya) सन्देश
३३ हप्ताको गर्भावस्थामा नियमित ANC, बच्चाको चलाइको दैनिक निगरानी, पोषणयुक्त आहार, पूरक औषधिको नियमित सेवन तथा प्रसूतिको पूर्वतयारीले आमा र शिशुको सुरक्षित स्वास्थ्यमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछ।