१. भ्रूणको विकास (Fetal Development)
-
तौल: करिब 1.7–1.8 के.जी.
-
लम्बाइ: करिब 42–43 से.मी. (Head-to-heel)
-
मस्तिष्कको तीव्र विकास जारी रहन्छ।
-
फोक्सो परिपक्व हुँदै जान्छ, तर जन्मसम्म विकास जारी रहन्छ।
-
शरीरमा बोसो बढ्दै जान्छ, जसले जन्मपछि शरीरको तापक्रम नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ।
-
अधिकांश बच्चाले टाउको तल (Cephalic position) फर्काउन सुरु गर्न सक्छन्।
-
बच्चाले आँखा खोल्ने–बन्द गर्ने तथा प्रकाश र आवाजमा प्रतिक्रिया दिन सक्छ।
-
बच्चाको चलाइ नियमित रूपमा महसुस भइरहनुपर्छ।
२. आमामा देखिन सक्ने सामान्य परिवर्तनहरू
-
बच्चाको चलाइ स्पष्ट महसुस हुनु
-
ढाड तथा कम्मर दुख्नु
-
पेट तन्किनु
-
छाती पोल्नु (Heartburn)
-
सास फेर्न अलि गाह्रो महसुस हुन सक्छ।
-
बारम्बार पिसाब लाग्नु
-
खुट्टा वा पैताला हल्का सुन्निनु
-
निद्रामा समस्या
-
हल्का Braxton Hicks contraction हुन सक्छ।
३. आवश्यक ANC जाँचहरू
-
रक्तचाप (Blood Pressure)
-
तौल (Weight)
-
पिसाब परीक्षण (Protein/Sugar)
-
पेटको वृद्धि (Fundal Height)
-
बच्चाको मुटुको धड्कन (Fetal Heart Rate)
-
बच्चाको अवस्था (Fetal Presentation) मूल्याङ्कन
-
Hemoglobin (आवश्यक अनुसार)
-
जोखिम भएका गर्भवतीमा चिकित्सकको सल्लाह अनुसार थप परीक्षण
४. USG (Ultrasound)
-
Routine USG ३२ हप्तामा सबै गर्भवतीका लागि अनिवार्य हुँदैन।
-
चिकित्सकले आवश्यकता अनुसार Growth Scan, Amniotic Fluid, Placenta वा Doppler USG सिफारिस गर्न सक्छन्।
५. घरमै गर्ने हेरचाह (Home Care)
-
सन्तुलित तथा पोषणयुक्त आहार खाने।
-
स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह अनुसार Iron-Folic Acid (IFA) र Calcium नियमित सेवन गर्ने।
-
पर्याप्त पानी पिउने।
-
बच्चाको दैनिक चलाइमा ध्यान दिने।
-
बायाँ करवट सुत्ने।
-
हल्का हिँडडुल वा सुरक्षित व्यायाम गर्ने।
-
पर्याप्त आराम र निद्रा लिने।
-
प्रसूतिको तयारी (Birth Preparedness and Complication Readiness) गर्ने।
६. तुरुन्त अस्पताल जानुपर्ने अवस्था
-
बच्चाको चलाइ कम वा बन्द हुनु
-
योनीबाट रगत आउनु
-
पानी बग्नु
-
नियमित वा बढ्दो पेट दुखाइ (Preterm labour को संकेत)
-
धेरै टाउको दुख्नु वा आँखा धमिलो हुनु
-
अनुहार वा हात अत्यधिक सुन्निनु
-
ज्वरो आउनु वा सास फेर्न गाह्रो हुनु
७. नियमित फलोअप
-
स्वास्थ्यकर्मीले दिएको ANC तालिका अनुसार नियमित जाँच गराउनुहोस्।
-
अर्को नियमित ANC ३४ हप्तामा गराउनुहोस्।
-
बच्चाको चलाइ दैनिक निगरानी गर्नुहोस्।
आमाको माया (Aamakomaya) सन्देश
३२ हप्ताको गर्भावस्थामा नियमित ANC, बच्चाको चलाइको दैनिक निगरानी, सन्तुलित आहार, Iron-Folic Acid तथा Calcium को नियमित सेवन र प्रसूतिको पूर्वतयारीले आमा र शिशुको स्वास्थ्य सुरक्षित राख्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।