. भ्रूणको विकास (Fetal Development)
-
तौल: करिब 140 ग्राम
-
लम्बाइ: करिब 13 से.मी. (Head-to-heel)
-
हड्डी र मांसपेशी अझ बलियो बन्दै जान्छन्।
-
शरीरमा Lanugo (मसिनो रौँ) देखिन थाल्छ।
-
बच्चाले हातखुट्टा सक्रिय रूपमा चलाउन सक्छ।
-
चुस्ने (Sucking) र निल्ने (Swallowing) क्षमता विकास हुँदै जान्छ।
-
मुटुले नियमित रूपमा रगत पम्प गरिरहेको हुन्छ।
२. आमामा देखिन सक्ने सामान्य परिवर्तनहरू
-
पेट स्पष्ट रूपमा देखिन थाल्छ।
-
केही आमाले बच्चाको हल्का चलाइ महसुस गर्न सक्छन् (विशेषगरी दोस्रो वा त्यसपछिको गर्भावस्थामा)।
-
भोक बढ्नु
-
ढाड वा कम्मर दुख्नु
-
कब्जियत
-
छाती पोल्नु
-
गिजाबाट हल्का रगत आउनु वा नाकबाट रगत आउनु
-
सेतो, गन्धरहित योनी स्राव हुन सक्छ।
३. आवश्यक जाँचहरू (ANC Check-up)
-
रक्तचाप (Blood Pressure)
-
तौल (Weight)
-
पिसाब परीक्षण (Protein/Sugar)
-
Hemoglobin (आवश्यक अनुसार)
-
भ्रूणको मुटुको धड्कन (Doppler उपलब्ध भएमा)
४. USG (Ultrasound)
-
18–22 हप्तामा Anomaly Scan गराउने योजना बनाउनुहोस्।
-
यदि पहिलो trimester scan छुटेको छ भने चिकित्सकको सल्लाह अनुसार थप मूल्याङ्कन आवश्यक हुन सक्छ।
५. घरमै गर्ने हेरचाह (Home Care)
-
सन्तुलित तथा पोषणयुक्त आहार खाने।
-
स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह अनुसार Iron-Folic Acid (IFA) र Calcium नियमित सेवन गर्ने।
-
पर्याप्त पानी पिउने।
-
दैनिक हल्का हिँडडुल वा सुरक्षित व्यायाम गर्ने।
-
पर्याप्त आराम र निद्रा लिने।
-
धूम्रपान, मदिरा तथा सुर्तीजन्य पदार्थबाट टाढा रहने।
६. तुरुन्त अस्पताल जानुपर्ने खतरा संकेतहरू
-
योनीबाट रगत आउनु
-
पानी बग्नु
-
धेरै पेट दुख्नु
-
38°C वा सोभन्दा बढी ज्वरो आउनु
-
धेरै बान्ता भएर खाना वा पानी नरहनु
-
दुर्गन्धयुक्त योनी स्राव वा धेरै दुखाइ हुनु
७. नियमित फलोअप
-
स्वास्थ्यकर्मीले दिएको ANC तालिका अनुसार नियमित जाँच गराउनुहोस्।
-
18–22 हप्तामा Anomaly Scan गराउन नबिर्सनुहोस्।
आमाको माया (Aamakomaya) सन्देश
१७ हप्ताको गर्भावस्थामा नियमित ANC जाँच, सन्तुलित पोषण, स्वास्थ्यकर्मीले सिफारिस गरेका पूरक औषधिको नियमित सेवन तथा समयमै Anomaly Scan गराउँदा आमा र शिशुको स्वास्थ्य सुरक्षित राख्न मद्दत हुन्छ।